Trzy różne badania, trzy różne dokumenty
Kandydaci często mylą dokumenty medyczne potrzebne w PSP. Przepisy rozróżniają trzy sytuacje:
| Etap | Dokument | Kto wydaje | Przepis |
|---|---|---|---|
| przed testem sprawności | zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych | lekarz (przepis nie zawęża specjalności) | art. 28 ust. 6 ustawy o PSP, § 5 ust. 1 pkt 2 i § 9 ust. 1 rozporządzenia |
| ostatni etap naboru | orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby | komisja lekarska podległa ministrowi spraw wewnętrznych | art. 28 ust. 5 pkt 4 i art. 29 ust. 1 ustawy, § 19 rozporządzenia |
| w czasie służby | zaświadczenie z okresowych badań profilaktycznych | lekarz medycyny pracy | art. 42 ust. 1 ustawy, § 2-3 rozporządzenia z 2005 r. |
Rozporządzenie o naborze to rozporządzenie MSWiA z 23 września 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 1772 ze zm.), a rozporządzenie o badaniach okresowych - rozporządzenie MSWiA z 27 października 2005 r. (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1177).
Zaświadczenie lekarskie przed testem
Kandydat musi dostarczyć zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych przed przystąpieniem do testu sprawności fizycznej (art. 28 ust. 6 ustawy o PSP). W praktyce składa się je razem z podaniem, w terminie z ogłoszenia (§ 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia).
Najważniejszy jest termin: zaświadczenie musi być wystawione nie wcześniej niż 30 dni przed dniem przystąpienia do testu (§ 9 ust. 1). To brzmienie obowiązuje od nowelizacji z 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1685). Wcześniej przepis mówił „nie później niż 30 dni", co miało odwrotny sens, i to stare brzmienie wciąż pojawia się w poradnikach.
Jeśli komenda przesunie termin testu, sprawdź, czy twoje zaświadczenie nadal mieści się w 30 dniach. Zaświadczenie zrobione z dużym wyprzedzeniem nie spełni wymogu.
W rekrutacji do szkół PSP do podania dołącza się zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do testu sprawności i sprawdzianu z pływania (§ 3 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia o przyjmowaniu do służby kandydackiej w brzmieniu z Dz.U. 2024 poz. 1421). Akademia Pożarnicza na rok 2026/2027 wymagała oryginału przy wejściu na test i wystawienia nie wcześniej niż 30 dni przed testem.
Komisja lekarska - ostatni etap naboru
Ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej to czwarty, ostatni obowiązkowy etap naboru (art. 28 ust. 5 pkt 4 ustawy). Oceny dokonują komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (art. 29 ust. 1). Inaczej niż w Służbie Więziennej, ustawa o PSP nie przewiduje tu lekarza medycyny pracy jako alternatywy.
Na komisję nie trafiają wszyscy. Kieruje się na nią kandydatów z najwyższą łączną liczbą punktów z preferencji, rozmowy, testu wiedzy i testu kompetencyjnego, z uwzględnieniem liczby stanowisk w naborze (§ 19 ust. 1). Jeżeli komisja orzeknie niezdolność, na badania idzie kolejny kandydat z listy (§ 19 ust. 2).
Od 20 listopada 2026 r. rozporządzenie mówi wprost o rejonowej komisji lekarskiej podległej ministrowi spraw wewnętrznych, a o odwołaniu rozstrzyga Centralna Komisja Lekarska (§ 19 w brzmieniu z Dz.U. 2026 poz. 1459). Nowelizacja dodała dwie reguły:
- jeżeli w ciągu 6 miesięcy od przyjęcia ostatniego kandydata komenda potrzebuje kolejnego naboru na odpowiadające stanowisko, może skierować na badania następnych kandydatów z najwyższą liczbą punktów z poprzedniego postępowania (§ 19 ust. 3),
- kandydat, który po odwołaniu uzyskał w Centralnej Komisji Lekarskiej orzeczenie o zdolności, a wolnego stanowiska już nie było, przez 9 miesięcy od orzeczenia może skorzystać z tego w naborze w innej jednostce PSP (§ 19 ust. 4).
Do naborów wszczętych przed 20 listopada 2026 r. stosuje się przepisy dotychczasowe (§ 2 rozporządzenia z 2026 r.).
Badanie psychologiczne nie jest w PSP osobnym etapem naboru, jak w Służbie Więziennej. Ocena zdolności psychicznej należy do komisji lekarskiej (art. 28 ust. 5 pkt 4 i art. 29 ust. 1). Szczegółowych zasad orzekania komisji ani wykazu chorób w tym artykule nie omawiamy, bo nie analizowaliśmy tych przepisów.
Badania w szkołach PSP
W rekrutacji do szkół zdolność do służby także ocenia komisja lekarska podległa ministrowi spraw wewnętrznych. Akademia Pożarnicza w harmonogramie na rok 2026/2027 wyznaczyła początek badań na 13 lipca 2026 r., po ogłoszeniu listy rankingowej, a orzeczenie było warunkiem dostarczenia dokumentów i rozpoczęcia przeszkolenia. Szkoła Aspirantów PSP w Poznaniu wymagała orzeczeń komisji lekarskich do 21 sierpnia 2026 r.
Strażak w służbie kandydackiej, któremu komisja lekarska orzeknie niezdolność do służby, podlega obowiązkowemu zwolnieniu (art. 114b ust. 1 pkt 2 ustawy).
Okresowe badania strażaka w służbie
Po przyjęciu badania nie znikają. Strażak podlega okresowym profilaktycznym badaniom lekarskim, a kierownik jednostki nie dopuszcza do służby strażaka bez aktualnego orzeczenia (art. 42 ust. 1 i 1a ustawy). Przeprowadza je lekarz medycyny pracy na podstawie skierowania, które strażak powinien dostać nie później niż 30 dni przed badaniem (§ 2 ust. 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2005 r.).
Częstotliwość zależy od rozkładu czasu służby i wieku (§ 3 ust. 2):
| Rozkład czasu służby | Wiek | Badania |
|---|---|---|
| zmianowy | każdy | raz w roku |
| codzienny | do 50 lat | co 3 lata |
| codzienny | powyżej 50 lat | co 2 lata |
Załączniki określają zakres: przy rozkładzie zmianowym m.in. badanie lekarza medycyny pracy, morfologia, glukoza, cholesterol, badanie moczu, a co 2 lata konsultacje okulisty, laryngologa i neurologa, zdjęcie RTG klatki piersiowej i spirometria. EKG spoczynkowe robi się do 40 roku życia co 2 lata, a powyżej - co roku, z EKG wysiłkowym co 2 lata (zał. nr 1). Lekarz może zlecić badania w szerszym zakresie, w tym psychologiczne, np. dla oceny odporności na stres lub zdarzenie traumatyczne (§ 3 ust. 4 i 6).
Skierowanie zawiera m.in. stanowisko służbowe i informację o warunkach służby, w tym o czynnikach szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia (§ 2 ust. 2). Badanie kończy się zaświadczeniem z orzeczeniem: zdolny, zdolny z ograniczeniem, niezdolny na przewidywanym stanowisku albo utracił zdolność na zajmowanym stanowisku (§ 3 ust. 7).
Komisja lekarska w czasie służby
Strażaka można skierować do komisji lekarskiej z urzędu albo na jego wniosek, aby ustalić stan zdrowia i zdolność do służby, a z urzędu także, by sprawdzić prawidłowość zwolnienia lekarskiego (art. 42 ust. 2). Strażak musi poddać się badaniom zleconym przez komisję, w tym specjalistycznym i psychologicznym (art. 42 ust. 2b). Dwukrotne nieusprawiedliwione niestawienie się na takie badania pozwala zwolnić go ze służby, chyba że skierowanie nastąpiło na jego wniosek (art. 43 ust. 3 pkt 7).
Orzeczenie całkowitej niezdolności do służby oznacza obowiązkowe zwolnienie (art. 43 ust. 2 pkt 1), ale nie wcześniej niż po 12 miesiącach od zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że strażak sam o to wnosi (art. 45 ust. 1). Całkowita niezdolność do służby na zajmowanym stanowisku pozwala z kolei przenieść strażaka na niższe stanowisko, jeśli nie ma równorzędnego (art. 38 ust. 2 pkt 1).
Ocena sprawności to nie badanie lekarskie
Okresowa ocena sprawności fizycznej (próba wydolnościowa i test sprawności) jest osobnym obowiązkiem strażaka (art. 42 ust. 2a ustawy). Przystępuje się do niej z aktualnym zaświadczeniem z badań profilaktycznych (§ 5 rozporządzenia z 2005 r.). Co roku przechodzą ją strażacy do 55 lat, a starsi - jeśli biorą bezpośredni udział w działaniach ratowniczych albo na własną prośbę (§ 6 ust. 1), w terminach od 1 marca do 30 kwietnia i od 1 października do 30 listopada (§ 7 ust. 1). Nieusprawiedliwione nieprzystąpienie oznacza ocenę negatywną (§ 7 ust. 4).
Na czym się przewracają
- Zaświadczenie „na zapas". Ważne jest tylko, jeśli wystawiono je w ciągu 30 dni przed testem.
- Mylenie zaświadczenia z orzeczeniem. Zaświadczenie dopuszcza do testu, orzeczenie komisji decyduje o przyjęciu.
- Liczenie na badania wszystkich kandydatów. Na komisję trafiają najlepiej punktowani, w liczbie zależnej od liczby stanowisk.
Cały przebieg naboru opisujemy w artykule jak zostać strażakiem PSP, a przepisy o służbie po przyjęciu w tekście o pierwszych latach w PSP. Pytania kontrolne: baza pytań o służbie.